ATIKLAR

Bilindiği üzere, 1580 sayılı Belediyeler Kanunu ve 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Kanunu gereği; katı nitelikli atıkların toplanması, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı konusunda gerekli tesisleri kurmak, işletmek ya da işlettirmek görevi Büyükşehir belediyelerine ve belediyelere verilmiştir.

Bu görevlerin yerine getirilmesinde insan ve çevre sağlığını korumak amacıyla uyulması gereken teknik esaslar, 2872 sayılı Çevre Kanunu doğrultusunda yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği'nde yer almaktadır. Bu yönetmeliklerde öngörülen süreler doğrultusunda belediyelerin eski çöp alanlarını rehabilite etmeleri, düzenli atık bertaraf alanlarını işletmeye açmaları gerekmektedir.

Bu bağlamda; İlimizde katı atık sorununu çözmek için 29.05.2003 tarih ve 2117 sayılı Mahalli İdareler Müdürlüğü'nün yazısı ile ilgili belediyeler toplantıya çağrılmış ve 09.06.2003 tarihinde Valimiz başkanlığında katı atıklarla ilgili alınacak önlemler karara bağlanmıştır. Kararda; çöp toplama yerinin Orduzu olarak belirlenmesi ve belediyelerin topladıkları çöpleri Orduzu çöp sahasına kendi imkanları ile getirmesi kararı alınmıştır.

ATIKLAR

Endüstri ve teknoloji alanında meydana gelen hızlı gelişmeler, bir yandan insanın doğa üzerindeki egemenliğini artırıp yaşam düzeyini yükselmesini sağlarken; diğer yandan artan nüfus ve hızlı kentleşme ile birlikte doğal dengelerin giderek bozulması sonucunda tüm canlıları tehdit edecek boyutlara varan hava, su ve toprak kirlenmesine neden olmuştur.

Entegre atık yönetiminin yasal altyapısının oluşturulması, bu yolla katı atık yönetiminde uygulanacak ilkelerin, teknik esasların ve standartların belirlenmesi amacıyla Bakanlığımızca:

• Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (RG:14/03/1991 ve 20814 )
• Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (RG:20/05/1993 ve 21586)
• Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (RG:27/08/1995 ve 22387)

yayımlanmıştır.

Bu yönetmeliklerde atıkların kaynağında azaltılması, atıkların mümkün olan en yüksek oranda geri kazanılması, geriye kalan atıkların ise tekniğine uygun olarak nihai bertaraflarının sağlanması ana ilkeler olarak benimsenmiştir.

EVSEL KATI ATIKLAR

Evsel Katı Atıkların Bertaraf Yöntemleri;

• Yakma
• Düzenli depolama (en uygun bertaraf yöntemi)
• Kompost yapma
• Geri kazanım

şeklindedir.

Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin 24. maddesi gereği Katı Atık Depo Tesislerinin Yer Seçiminde;

Evsel ve evsel nitelikli endüstriyel katı atıkları ve arıtma çamurlarını düzenli olarak depolamak amacıyla inşa edilen depo tesisleri, Bakanlık veya ilgili belediyeler tarafından içme suyu temin edilen ve edilecek olan yüzeysel su kaynaklarının korunması ile ilgili olarak, çıkarılan yönetmeliklerde, çöp dökülemeyeceği ve depolanamayacağı belirtilen koruma alanlarında kurulamaz.

Depo tesisleri, en yakın yerleşim bölgesine uzaklığı 1000 metreden az olan yerlerde inşa edilemez. Ancak, depo tesislerinin çevresinde tepe, yığın ve ağaçlandırma gibi tabii engeller varsa mahalli çevre kurullarının kararı ve gerektiğinde Bakanlığın uygun görüşü ile, bu mesafeden daha az olan yerlerde de ilgili belediye ve mahallin en büyük mülki amirliğince depo kurulmasına müsaade edilebilir.

Taşkın riskinin yüksek olduğu yerlerde, heyelan, çığ ve erozyon bölgelerinde, içme, kullanma ve sulama suyu temin edilen yeraltı suları koruma bölgelerine katı atık depo tesislerinin yapılmasına müsaade edilemez.

Bu alanlar işletmeye açıldıktan sonra iskana açılmayacak şekilde planlanır ve etraflarına bina yapılmasına müsaade edilemez.

Evsel atıkları düzenli depolamak maksadıyla inşa edilen depolara, insan ve çevre sağlığını korumak amacıyla;

• Sıvıların ve sıvı atıkların,
• Akıcılığı kayboluncaya kadar suyu alınmamış arıtma çamurlarının,
• Patlayıcı maddelerin,
• Hastane ve klinik atıkların,
• Hayvan kadavralarının,
• Depolama esnasında toz, gürültü, kirlenme ve kokuya sebep olabilecek atıkların,
• Radyoaktif madde ve atıkların,
• Tehlikeli atık sınıfına giren katı atıkların,

depolanması yasaktır.

İlimizde düzensiz çöp depolama alanlarının Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği doğrultusunda en kısa zamanda rehabilite edilmesi, yeni çöp alanları yapılana kadar halen çöp dökümü yapılan alanda düzenli depolamaya geçilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda;

Yeni düzenli depolama alanlarının yer seçimi için Valilik Başkanlığında ilgili kurum temsilcilerinden (Çevre ve Orman Müdürlüğü Başkanlığında MTA, DSİ, Belediye, Orman İşletme) komisyon oluşturulmuştur.

Belediye tarafından kamulaştırılarak, nazım imar planlarında yer almasının sağlanması, belediyelerle işbirliği ile ortak katı atık bertaraf tesislerinin kurulması ve işletilmesi, katı atık depolama alanları ile birlikte tıbbi atıkların kontrolü yönetmeliği esaslarına uygun tıbbi atık düzenli depolama tesislerinin inşası ve işletilmesi çalışmaları devam etmektedir.

İlimizin yeni bir çöp depolama alanına ihtiyacı olup, yer tespit çalışmaları devam etmektedir. Mevcut olan çöp depolama alanı Malatya Belediyesi tarafından rehabilite edilmekte, yan tarafı da düzenli depolama alanı olarak kullanılmak üzere çalışmalar yapılmaktadır.Yeni çöp depolama alanı bulunduğu zaman mevcut alan ara istasyon olarak kullanılacaktır.

TIBBİ ATIKLARIN BERTARAF AŞAMASINDA UYULACAK ESASLAR

Tıbbi Atıkların Bertaraf Yöntemleri;

• Yakma
• Düzenli depolama

şeklindedir.

Belediye ve mücavir alan sınırı içinde kalan ve büyük şehir belediyesi olan yerlerde büyük şehir belediyeleri,diğer yerlerde belediyeler ile yetkilerini devrettiği kişi ve kuruluşlar tıbbi atıkların geçici atık depolarından veya konteynırlardan alınarak taşınması, düzenli depolanması veya yakılması suretiyle bertaraf edilmesi sırasında;

• İnsanların ruh ve beden sağlığına, toprak,doğal bitki örtüsü ve yeşil alanlara, yer altı ve yüzeysel su alanları ile su rezerv sahalarına ve diğer alıcı ortamlara ,toplumun düzeni ve emniyetine zarar vermeyecek şekilde ,hava ve gürültü yönünden çevre kirlenmesini önleyecek şekilde mevcut mevzuat doğrultusunda gerekli tedbirleri almakla ,
• Tıbbi atıkların geçici atık depolarından veya konteynırlardan alınarak taşınması , düzenli depolanması veya yakılması suretiyle bertaraf edilmesini ve bu işlemlerin belgelendirilmesini sağlamakla bu işleri yapacak personelin eğitimini sağlamakla ,talep etmesi halinde bu konularda Çevre ve Orman Bakanlığı ile işbirliği yapmakla ,
• Yönetmeliğin kendilerine verdiği yükümlülükler çerçevesinde uygulanmasına yönelik bir talimat hazırlayarak ilgililere duyurmakla ve bu talimatta bu iş için görevlendirilen özel ekip, toplama rotaları, sorumlular, araç temizleme, kaza durumlarında alınacak önlemler ve yapılacak işler hakkında detaylı bilgiler hazırlamakla ve bu bilgileri her yıl Aralık ayı sonunda Bakanlığa iletmekle,
• Tıbbi atıkların yönetmelik kriterlerini sağlayan taşıma araçları ile taşınmasını sağlamakla ,
• Yakma tesislerine , nihai depolama tesislerine , geçici atık depolama tesislerine yönetmelik hükümleri doğrultusunda inşaat ve işletme ruhsatı vermekle,

yükümlüdür.

Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde mahallin en büyük mülki idare amiri ;

• İnsanların ruh ve beden sağlığına, hayvan sağlığına, toprak, doğal bitki örtüsü ve yeşil alanlara, yer altı ve yüzeysel su alanları ile su rezerv sahalarına ve diğer alıcı ortamlara ,toplumun düzeni ve emniyetine zarar vermeyecek şekilde ,hava ve gürültü yönünden çevre kirlenmesini önleyecek şekilde mevcut mevzuat doğrultusunda gerekli tedbirleri almakla
• Yakma tesislerine , nihai depolama tesislerine , geçici atık depolama tesislerine yönetmelik hükümleri doğrultusunda inşaat ve işletme ruhsatı vermekle,
• Yapılan denetimler sonucunda yönetmelikte yer alan yasaklara aykırı hareket edenler ve belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler hakkında cezai işlemleri yapmakla yükümlüdürler.

İlimizde sağlık kuruluşlarından toplanan tıbbi atıklar; Malatya Belediyesine ait lisanslı 2 adet tıbbi atık aracı ile toplanmakta ve Malatya çöp depolama alanında tıbbi atıklar için ayrılan bölümde bertaraf edilmektedir.

İlimizde her yıl tıbbi atık bertaraf ücreti Mahalli Çevre Kurulu'nda tespit edilmektedir.

TEHLİKELİ ATIKLARIN BERTARAF AŞAMASINDA UYULACAK ESASLAR

Tehlikeli Atıkların Bertaraf Yöntemleri;

• Düzenli depolama
• Yakma
• Fiziksel, kimyasal ve biyolojik arıtma tesisleri

şeklindedir.

Valiliklerin Görev ve Yetkileri

Valilikler;

• İl sınırlarında atık yönetim planlarının Mahalli Çevre Kurullarınca uygulanmasını sağlamakla,
• Kurulacak bertaraf tesislerinin yer seçimiyle ilgili başvuruları Mahalli Çevre Kurullunun görüşünü alarak Bakanlığa iletmekle,
• Atık üreticisinin atıklarını nihai bertarafa kadar kendi alanlarında geçici depolanmasına izin vermekle ve bu faaliyetleri denetlemekle, her yıl üreticilerin atık bildirim formunu değerlendirerek akanlığa göndermekle,
• Atık taşıma formları ile ilgili olarak bu yönetmelikle belirtilen işlemleri ifa etmekle,
• İl sınırları içinde faaliyette bulunan ve bu yönetmelik kapsamına giren tesisleri tespit ederek Bakanlığa bildirmekle,
• İl sınırları içinde atık taşınması ile ilgili faaliyet gösteren firmalara ve araçlara taşıma lisansı vermek, bu lisansı kontrol etmek, iptal etmek veya yenilemekle,
• İl sınırları içinde atık taşıması sırasında meydana gelebilecek kazalarda her türlü acil önlemi almak ve gerekli koordinasyonu sağlamakla,

görevli ve yetkilidir.

Belediyelerin Görev ve Yetkileri

Belediyeler, Büyükşehirlerde ise Büyükşehir Belediyeleri;

• Atık yönetimine ilişkin plan ve programlarını hazırlamakla ve kurulacak sistemi öneri halinde Mahalli Çevre Kuruluna sunmakla,
• Atık üreticileri ve bertarafçıları ile beraber veya ayrı olarak atık bertaraf tesislerini kurmakla veya kurdurmakla,
• Atıkların bertarafına ilişkin tesisler ile ilgili plan ve projeler hakkında valiliğin uygun görüşü ile birlikte Bakanlığın onayını almakla,
• )Belediye ve mücavir alan sınırları içinde faaliyette bulunan atık bertaraf tesislerinin inşaası ve işletilmesinde bu yönetmelikte belirtilen yükümlülük çerçevesinde gerekli önlemleri almak ve aldırmakla,
• Atıkların taşınması ve bertarafı konusunda izin almış kişi ve kuruluşlar ile yapacakları sözleşmelerde bulunduğu ilin valiliğinin uygun görüşünü almak, yapılan faaliyetin söz konusu sözleşmelere uygunluğunu denetlemek ve bu konuda Bakanlığa bilgi vermek üzere bağlı olduğu valiliğe rapor vermekle,

görevli ve yetkilidir.

Atık Taşıyıcılarının Lisans Alma Zorunluluğu;

Atık taşımak isteyen gerçek ve tüzel kişiler taşımak istedikleri atığın çeşidini, hangi özellikte ve miktarda olduğunu, ne çeşit bir araçla taşıyacaklarını belgelemek ve nakil işleminde kullanılan aracın bu işe uygunluğunu bilimsel kuruluşlar veya valiliğin uygun göreceği diğer kuruluşlardan aldığı belge ve dokümanlarla birlikte, valiliğe başvurmak zorundadır. Lisans, başvuran firmaya ve araca verilir. Lisans alan firma EK-4'de yer alan tehlikeli atık işaretlerini araçlarında kullanmak zorundadır. Bu hükümler her türlü taşıt (kara, deniz, hava ve demiryolu) için geçerlidir. Bu lisans devredilemez. 3 Yıl için geçerlidir ve bu süre sonunda yenilenmesi gerekir. Lisans alan ancak taşımacılıkta öngörülen standartlara uymayan firmaların lisansları valilikçe iptal edilir.

İlimizde tehlikeli atık bertaraf tesisi ve lisanslı Tehlikeli atık taşıma aracı bulunmamaktadır. Atık üreticileri İZAYDAŞ'a yönlendirilmektedir.